Νέα φάρμακα για την αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα με συνδυασμό ανοσοθεραπείας-χημειοθεραπείας

Συνέντευξη της Ιατρού Δρ.Σ. Μπάκα, στα ΙΑΤΡΙΚΑ του Αθηναϊκού Πρακτορείου ( ΑΠΕ-ΜΠΕ) και στη δημοσιογράφο Αγγ. Φωτοπούλου:

Επανάσταση στην αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα έφερε η ανοσοθεραπεία με τα νεότερα φάρμακα, τους αναστολείς του ανοσοποιητικού σημείου ελέγχου (immune checkpoint inhibitors). Τα φάρμακα αυτά ενεργοποιούν τα λεμφοκύτταρα, ώστε να αναγνωρίζουν τα καρκινικά κύτταρα και να τα σκοτώνουν χωρίς να έχουν τις παρενέργειες και την τοξικότητα της χημειοθεραπείας. Το νεότερο στην αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα είναι ο συνδυασμός της ανοσοθεραπείας με τη χημειοθεραπεία στην πρώτη γραμμή της θεραπείας, όταν δηλαδή δεν έχει προηγηθεί άλλη θεραπεία. Οι μελέτες για τη θεραπεία του καρκίνου του πνεύμονα με συνδυασμό ανοσοθεραπείας-χημειοθεραπείας είχαν θετικά αποτελέσματα, τα οποία δημοσιεύτηκαν λίγο πριν την άνοιξη του 2018. Ήδη, νέα φάρμακα για θεραπείες με συνδυασμό ανοσοθεραπείας-χημειοθεραπείας έχουν πάρει έγκριση από τον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ), ενώ είναι θέμα μηνών η έγκριση τους στην Ελλάδα.

Τα παραπάνω επισήμανε η ογκολόγος -παθολόγος Σοφία Μπάκα, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ με την ιδιότητα της πρόεδρου της οργανωτικής επιτροπής του 5ου συνεδρίου με θέμα “Καρκίνος του πνεύμονα: Από τη διάγνωση στη Θεραπεία”, το οποίο διοργανώνεται28-30 Σεπτεμβρίου από το Ελληνικό Ογκολογικό Ινστιτούτο Υποστήριξης Ασθενών, υπό την αιγίδα του Ιατρικού Διαβαλκανικού, της Κοσμητείας της Σχολής Επιστημών Υγείας του Ιατρικού Τμήματος του ΑΠΘ και του Δικτύου Βαλκανίων Οικολόγων.

Το 80% των περιστατικών διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο

Σήμερα στην Ελλάδα ο καρκίνος του πνεύμονα αποτελεί τον συχνότερο καρκίνο στους άντρες και τον δεύτερο συχνότερο μετά τον καρκίνο του μαστού στις γυναίκες και, όπως επισήμανε η κ.Μπάκα, το 80% των περιστατικών διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο της νόσου.

“Η καλύτερη αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα είναι η πρόληψη με τη διακοπή του καπνίσματος. Δυστυχώς στην Ελλάδα τα ποσοστά των καπνιστών παραμένουν ακόμα σε πολύ υψηλά επίπεδα, παρόλο που σε άλλες χώρες του δυτικού κόσμου υπάρχει τάση ελάττωσης του ποσοστού των καπνιστών. Στην Ελλάδα ισχύει ακόμα εκείνο το περίεργο φαινόμενο της αύξησης του ποσοστού καπνιστών στις γυναίκες και άρα αύξηση της εμφάνισης του καρκίνου του πνεύμονα στις γυναίκες σε αντίθεση με τους άντρες. Τα τελευταία χρόνια στους άντρες ελαττώνεται ο αριθμός των καπνιστών με αποτέλεσμα να ελαττώνεται και η συχνότητα εμφάνισης του καρκίνου του πνεύμονα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν είναι ο συχνότερος τύπος καρκίνου στους άντρες και σήμερα . Σίγουρα πρέπει να δώσουμε έμφαση στη διακοπή του καπνίσματος και να τρέξουμε και στην Ελλάδα προγράμματα, όπως σε όλες τις χώρες της Ευρώπης ώστε οι νέοι να μην ξεκινήσουν ποτέ το κάπνισμα και οι ήδη καπνιστές να σταματήσουν το κάπνισμα με διάφορους τρόπους. Η πρόληψη είναι ένα από τα θέματα που θα συζητηθούν στη συνέδριο” ανέφερε η κ. Μπάκα.

Τα νέα φάρμακα στην ογκολογία

Μέχρι σήμερα η συστηματική θεραπεία του καρκίνου του πνεύμονα γινόταν με τη χημειοθεραπεία και τους αντι-αγγειογενετικούς παράγοντες. Ωστόσο εκείνο που έχει φέρει επανάσταση στην ογκολογία είναι η ανοσοθεραπεία. “Αυτά τα νεότερα φάρμακα της ανοσοθεραπείας ονομάζονται αναστολείς του ανοσοποιητικού σημείου ελέγχου. Με απλά λόγια αυτά τα φάρμακα ενεργοποιούν το ανοσοποιητικό μας σύστημα. Το πρόβλημα του ασθενούς που έχει καρκίνο του πνεύμονα είναι ότι τα δικά του λεμφοκύτταρα δεν μπορούν να να αναγνωρίσουν τα καρκινικά κύτταρα. Τα φάρμακα της ανοσοθεραπείας δεν σκοτώνουν τα καρκινικά κύτταρα όπως η χημειοθεραπεία αλλά ενεργοποιούν τα λεμφοκύτταρα του ασθενούς ώστε να αναγνωρίζουν τα καρκινικά κύτταρα και να τα σκοτώσουν. Η ανοσοθεραπεία δεν έχει τις παρενέργειες και την τοξικότητα της χημειοθεραπείας. Η τοξικότητα της είναι πολύ μικρή και έχει να κάνει με ανοσολογικού τύπου αντιδράσεις” εξήγησε η κ. Μπάκα.

Καλύτερα αποτελέσματα με συνδυασμό ανοσοθεραπείας-χημειοθεραπείας

“Ο συνδυασμός ανοσοθεραπείας -χημειοθεραπείας έχει δείξει καλύτερα αποτελέσματα σε σύγκριση με τα αποτελέσματα που δίνει η κάθε μια από αυτές τις θεραπείες μόνη της στην πρώτη γραμμή θεραπείας. Για τα νέα φάρμακα στην ογκολογία με ιδιαίτερη έμφαση στη νέα ένδειξη συνδυασμού ανοσοθεραπείας και χημειοθεραπείας θα μιλήσει στο συνέδριο η καθηγήτρια Gottfried από το Ισραήλ. Οι μελέτες έδειξαν πολύ καλύτερα αποτελέσματα με τον συνδυασμό ανοσοθεραπείας- χημειοθεραπείας συγκριτικά με τα αποτελέσματα που έχει η κάθε θεραπεία μόνη της στην πρώτη γραμμή, όταν δηλαδή ο ασθενής δεν έχει πάρει άλλη θεραπεία. Τις τελευταίες εβδομάδες έχουν πάρει έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων φάρμακα γι αυτές τις θεραπείες που ήδη είχαν εγκριθεί στην Αμερική από τον FDA και είναι θέμα μηνών η έγκρισή της χορήγησής τους για συνδυασμό ανοσοθεραπείας-χημειοθεραπείας και στην Ελλάδα. Με αυτό τον συνδυασμό έχουμε καλύτερη απάντηση στη θεραπεία και μεγαλύτερο χρόνο ελεύθερο νόσου ωστόσο δεν μπορούμε ακόμη να μιλήσουμε για ποσοστά επιβίωσης γιατί είναι νωρίς ακόμη. Θα πρέπει να περιμένουμε δύο με τρία χρόνια για να μπορέσουμε να έχουμε το ποσοστό ασθενών με διετή ή πενταετή επιβίωση” ανέφερε η κ. Μπάκα.

Δυναμώνοντας την άμυνα εναντίον του καρκίνου του πνεύμονα

Άρθρο στην REAL News  

Μπάκα Ι. Σοφία  MD, MSc, PhD     Ογκολόγος, Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

«O καρκίνος του πνεύμονα αποτελεί στην Ελλάδα το συχνότερο τύπο καρκίνου στους άνδρες και το δεύτερο σε συχνότητα στις γυναίκες. Το 80% των ασθενών διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο νόσου. Η συστηματική θεραπεία στον καρκίνο του πνεύμονα αφορά στη χημειοθεραπεία και τους βιολογικούς τροποποιητές.  Η  συστηματική χημειοθεραπεία δεν κατάφερε να αυξήσει το μέσο χρόνο επιβίωσης των ασθενών πάνω από 1 έτος, και ήταν ελάχιστη η  πενταετής επιβίωση. Οι βιολογικοί τροποποιητές, φάρμακα που μπλοκάρουν συγκεκριμένο στόχο, είναι αποτελεσματικά μόνο για  μια μικρή ομάδα ασθενών.

Για πολλές δεκαετίες η ανοσοθεραπεία μελετήθηκε σαν αντικαρκινική θεραπεία. Η θεραπεία αυτή, αλλάζει εντελώς τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε τον καρκίνο.

Η χημειοθεραπεία δρα σκοτώνοντας τα καρκινικά κύτταρα, αλλά δυστυχώς και φυσιολογικά κύτταρα του σώματος με αποτέλεσμα να προκαλεί παρενέργειες. Η ανοσοθεραπεία εκπαιδεύει το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει τον καρκίνο και να τον καταστρέφει.

Ο καρκίνος καταστέλλει, μπλοκάρει,  το ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα, σαν κάποιος να πατάει φρένο στη λειτουργία του.  Έτσι, το ανοσοποιητικό δεν τον αναγνωρίζει ως απειλή και δεν τον πολεμά.

Η ανοσοθεραπεία «απελευθερώνει» το ανοσοποιητικό σύστημα από τα φυσικά φρένα , επιτρέποντάς του να επιτίθεται και να σκοτώνει τα καρκινικά κύτταρα. Ενεργοποιεί το στρατό του σώματος που μέχρι την στιγμή αυτή μοιάζει με στρατό χωρίς όπλα,  σε στρατό εκπαιδευμένο και  αποτελεσματικό.

Καρκίνοι που ως τώρα έχουν ανταποκριθεί στις θεραπείες αυτές είναι του πνεύμονα, του νεφρού, της ουροδόχου κύστης, το μελάνωμα και κακοήθειες του αιμοποιητικού συστήματος, και κεφαλής και τραχήλου. Έχουν φανεί εντυπωσιακές ανταποκρίσεις και με μεγαλύτερη διάρκεια απ’ ότι έχει επιτευχθεί με τις μέχρι τώρα.

Η ανοσοθεραπεία φαίνεται δίνει τη δυνατότητα μακροχρόνιας επιβίωσης στον ασθενή με καρκίνο του πνεύμονα. Στα πλαίσια κλινικών μελετών, 20% των  ασθενών επιτυγχάνουν μακρά επιβίωση που ξεπερνά την 3ετία, ακόμα και τη 5ετία με πολύ καλή ποιότητα ζωής. Σε εξειδικευμένα κέντρα το ποσοστό αυτό αυξάνεται περισσότερο.

Τα  νεότερα αυτά φάρμακα  ονομάζονται αναστολείς του ανοσοποιητικού σημείου ελέγχου («immune checkpoint inhibitors»). Στοχεύουν σε διαφορετικά σημεία ελέγχου, φρένα. Σημαντικότεροι μέχρι στιγμής έχουν αποδειχθεί οι PD-1/PDL1 αναστολείς. Τα φάρμακα που έχουν εγκριθεί είναι τα: nivolumab, pebrolizumab, atezolizumab, durvalumab.

Τα αποτελέσματα είναι πολύ καλά, έχουμε ανταποκρίσεις μεγάλης διάρκειας και μικρή και εύκολα αντιμετωπίσιμη τοξικότητα

Η κύρια παρενέργεια των ανοσοθεραπειών είναι η ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος που επιτίθεται σε υγιείς ιστούς, όπως, ο θυρεοειδής και το έντερο, οπότε έχουμε τις λεγόμενες αυτοάνοσες παρενέργειες. Αυτές αντιμετωπίζονται, αρκεί ο γιατρός να έχει εμπειρία με τη χρήση των φαρμάκων και την αντιμετώπιση των παρενεργειών. Οι σοβαρές παρενέργειες είναι σπάνιες. Αυτό αποτελεί μια μεγάλη διαφορά από τη χημειοθεραπεία. Η ανοσοθεραπεία είναι αποτελεσματική ακόμη και στους καπνιστές.

Μέχρι τώρα αυτό που έχει δείξει η έρευνα είναι πως μια ομάδα ασθενών έχει πολύ καλύτερα αποτελέσματα από την ανοσοθεραπεία. Γίνεται μεγάλη προσπάθεια να ταυτοποιηθούν τα χαρακτηριστικά αυτών των ασθενών ώστε να λάβουν τη σωστή θεραπεία.

Αυτό γίνεται με τη χρήση βιοδεικτών,  ουσιών που ανιχνεύονται στη βιοψία του καρκίνου ή στο αίμα και που η παρουσία τους μπορεί να προβλέψει τη θετική, αποτελεσματική έκβαση της θεραπείας.  Η χρήση τους αποτελεί το κλειδί για τον εντοπισμό των ασθενών εκείνων που θα έχουν το μεγαλύτερο όφελος από την ανοσοθεραπεία, μειώνοντας έτσι ουσιαστικά και την οικονομική επιβάρυνση στο σύστημα υγείας, καθώς η θεραπεία θα χορηγείται εκεί που πραγματικά κάνει τη διαφορά.

Το 2018 είναι η χρόνια σημαντικών αλλαγών στη αντιμετώπιση του  καρκίνου του πνεύμονα. Στο AACR συνέδριο τον προηγούμενο μήνα στο Σικάγο, παρουσιάστηκαν αποτελέσματα των μελετών KEYNOTE 189, CheckMate 227 και IMpower150, που φέρνουν το συνδυασμό ανοσοθεραπείας και χημειοθεραπείας στην πρώτη γραμμή.

Η ανοσοθεραπεία θα πρέπει να δοθεί όσο το δυνατό γρηγορότερα μαζί με τη χημειοθεραπεία. Η χημειοθεραπεία μόνη της έχει όρια, στο τι μπορεί να προσφέρει.

Η σύγχρονη ανοσοθεραπεία με τη βοήθεια της κλινικής έρευνας έχει αποδειχθεί ο νέος πυλώνας, το υπέρ-όπλο στην μάχη κατά του καρκίνου». 

error: Content is protected !!