Ο καρκίνος κεφαλής & τραχήλου περιλαμβάνει καρκίνους που αναπτύσσονται στις αναφερόμενες περιοχές με εξαίρεση αυτούς του εγκεφάλου, ωτός, οφθαλμού και οισοφάγου. Αφορά δομές όπως γλώσσα, σώμα, λάρυγγα, λαιμό. Οι περισσότεροι από αυτούς προέρχονται από πλακώδη κύτταρα που καλύπτουν τον βλεννογόνο.
Οι άνδρες είναι 2-3 φορές πιο πιθανό να αναπτύξουν καρκίνο κεφαλής και τραχήλου σε σχέση με τις γυναίκες. Ωστόσο, τα περιστατικά καρκίνου κεφαλής και τραχήλου στις γυναίκες αυξάνονται.
Ο καρκίνος κεφαλής και τραχήλου είναι συχνότερος σε άτομα ηλικίας άνω των 40 ετών.
Η σύνδεση ανάμεσα στον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) και στους καρκίνους κεφαλής και τραχήλου αυξάνεται σε πληθυσμούς νεότερης ηλικίας.
Παράγοντες κινδύνου εμφάνισης καρκίνου κεφαλής & τραχήλου είναι οι εξής:
- Κάπνισμα
- Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
- Οικογενειακό ιστορικό
- Έκθεση σε UV ακτινοβολία
- Έκθεση σε χημικές ουσίες (νικέλιο)
- Προσβολή από ιούς (HPV, EBV)
Οι σοβαρότεροι από τους παραπάνω είναι το κάπνισμα, το αλκοόλ και ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV). Ένας καπνιστής έχει 15 φορές περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξει καρκίνο κεφαλής & τραχήλου.
Σημεία και συμπτώματα καρκίνου κεφαλής & τραχήλου
- Πόνος στη γλώσσα
- Στοματικά έλκη που δεν επουλώνονται ή/και κόκκινες ή λευκές κηλίδες στο στόμα
- Πόνος στο λαιμό
- Επίμονο βράχος φωνής
- Πόνος ή δυσκολία στην κατάποση
- Εξόγκωμα στον τράχηλο
- Αποφραγμένη μύτη στη μια πλευρά ή/ και αιματηρές εκκρίσεις από τη μύτη (επίσταξη)
Για τη διάγνωση θα χρειαστεί να γίνει βιοψία της βλάβης και η ιστοπαθολογοανατομική εξέταση θα αναδείξει το καρκίνωμα. Έπειτα θα ακολουθήσει ο έλεγχος σταδιοποίησης με απεικονιστικό έλεγχο (18F-FDG PET/CT scan, CT scan).
Θεραπεία του καρκίνου κεφαλής και τραχήλου
Το θεραπευτικό πλάνο κάθε ασθενή θα συζητηθεί σε ογκολογικό συμβούλιο το οποίο αποτελείται από ογκολόγο, ακτινοθεραπευτή, χειρουργό, παθολογοανατόμο.
Η θεραπευτική προσέγγιση μπορεί να περιλαμβάνει τη χειρουργική εξαίρεση της βλάβης, την ακτινοθεραπεία, τη χημειοθεραπεία και την ανοσοθεραπεία.
Όσον αφορά στη χημειοθεραπεία, αυτή περιλαμβάνει ολιγόωρες συνεδρίες έγχυσης κυτταροτοξικών ουσιών ενδοφλέβια ανά διαστήματα 1-3 εβδομάδων. Σκοπό έχουν να αναστείλουν τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων.
Η χημειοθεραπεία μπορεί να έχει διάφορες ανεπιθύμητες ενέργειες όπως διαταραχές στις συνήθειες του εντέρου ή ουδετεροπενία καθιστώντας τους ασθενείς επιρρεπείς σε ευκαιριακές λοιμώξεις. Η Δρ. Σ. Μπάκα, εφάρμοσε πρώτη στην Ελλάδα τον Ιανουάριο του 2026, νέο τύπο ενισχυτικής ογκολογικής θεραπείας σε ασθενείς με τοπικά προχωρημένο καρκίνο κεφαλής και τραχήλου που υποβάλλονται σε ακτινοθεραπεία
Στη σύγχρονη εποχή η ανοσοθεραπεία κερδίζει ολοένα και περισσότερο έδαφος στην αντιμετώπιση του καρκίνου της κεφαλής & τραχήλου. Τα καρκινικά κύτταρα αναπτύσσουν μηχανισμούς που τους επιτρέπουν να ξεφεύγουν από την επιτήρηση του ανοσοποιητικού συστήματος.
Η ανοσοθεραπεία αναστέλλει ουσιαστικά αυτό το ‘φρένο’ καθιστώντας τελικά το ανοσοποιητικό σύστημα ικανό να αναγνωρίζει και να καταστρέφει τα καρκινικά κύτταρα. Πρόκειται για ολιγόλεπτες εγχύσεις που γίνονται ανά 3-6 εβδομάδες στην κλινική ενδοφλέβια.
Οι πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες όπως διαταραχές της λειτουργίας του θυρεοειδή ή διαρροϊκές κενώσεις αντιμετωπίζονται με κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή ή συντηρητικά.
Η εφαρμογή τοπικής ακτινοθεραπείας έχει στόχο να ελαττώσει το μέγεθος του όγκου ή να αποστειρώσει την περιοχή έπειτα από χειρουργική εκτομή. Συνήθως είναι ολιγόλεπτες συνεδρίες που γίνονται καθημερινά για διαστήματα 4-6 εβδομάδων.
Ενθαρρύνεται η συμμετοχή των ασθενών σε κλινικές μελέτες κατά τις οποίες οι ασθενείς έχουν την ευκαιρία να λάβουν νεότερες θεραπείες με μηδενική οικονομική επιβάρυνση.
Στο Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο Θεσσαλονίκης από την ομάδα κλινικών μελετών της Δρ. Σοφίας Μπάκα, διεξάγονται κλινικές μελέτες όπου δοκιμάζονται νεότερες μορφές ανοσοθεραπείας και θεραπευτικές προσεγγίσεις για τον καρκίνο κεφαλής και τραχήλου, όπως για παράδειγμα θεραπεία ‘συντήρησης’ που στόχο έχει να ελαττώνει τις πιθανότητες υποτροπής της νόσου.
